Tổng vệ sinh nhà máy khi dừng sản xuất là cách tận dụng đợt dây chuyền nghỉ để làm sạch những vị trí mà lúc máy chạy không ai được tiếp cận, như chân máy, mặt sau tủ thiết bị, máng cáp phía trên line hay khe hẹp giữa hai cụm máy. Đợt dừng máy bảo trì định kỳ, kỳ nghỉ lễ dài hoặc shutdown thường niên là khoảng thời gian hiếm hoi để làm việc này. Khó khăn là cùng lúc đó đội bảo trì, nhà thầu cơ điện và đội vệ sinh cùng có mặt trên một mặt bằng, nếu không chia lịch rõ thì các bên sẽ chặn đường nhau.
Bài viết tập trung vào phần phối hợp với bộ phận bảo trì, gồm ai làm trước, khu nào đang khóa an toàn, cách giữ bụi không rơi vào máy vừa bảo trì và cách bàn giao để chạy máy lại đúng giờ. Phạm vi chung và quy trình một đợt tổng vệ sinh nhà máy đã có ở trang dịch vụ của Nano Clean.
Vì sao nên gắn tổng vệ sinh nhà máy khi dừng sản xuất với lịch bảo trì?
Khi máy chạy, phần lớn diện tích quanh line là vùng cấm hoặc chỉ được lau những bề mặt dễ với. Bụi, xơ vải, dầu rò và phoi tích lại ở chân máy, dưới băng tải, sau tủ điện qua nhiều tháng mà ca vệ sinh hằng ngày không chạm tới. Tổng vệ sinh nhà máy khi dừng sản xuất là lúc các vùng này mở ra, dù thời gian ngắn và phải chia với nhiều đội khác.
Lợi ích thứ hai là không phải xin thêm một lần dừng riêng cho vệ sinh. Nhà máy đưa hạng mục làm sạch vào kế hoạch shutdown đã duyệt, dùng chung đợt ngắt nguồn và khóa an toàn mà bảo trì vốn phải làm. Điều kiện là đội vệ sinh được xem như một bên trong kế hoạch, có khu vực và khung giờ riêng, chứ không phải làm khi nào thấy trống.
Hạng mục ưu tiên chỉ làm được khi máy dừng
Thời gian có hạn, nên danh sách việc của tổng vệ sinh nhà máy khi dừng sản xuất chỉ nên gồm những vị trí bình thường không với tới. Việc làm được trong giờ sản xuất, như lau lối đi hay dọn văn phòng xưởng, để lại cho ca thường.
Mặt ngoài máy và vỏ che: lau bụi, xơ, vết dầu trên vỏ máy, nắp che, bảng điều khiển phía ngoài; không mở nắp, không tháo tấm che.
Chân máy và gầm băng tải: hút phoi, vụn, bụi dồn ở chân đế, dưới con lăn, khe giữa máy và sàn.
Khu sau máy và sát tường: dọn khoảng hẹp thường dồn bao bì, giẻ cũ và rác rơi.
Máng cáp, đường ống, kết cấu trên cao phía trên line: quét bụi khay cáp, ống khí nén, xà gồ, việc gần như không được phép khi máy chạy.
Sàn quanh chân máy dính dầu: xử lý lớp dầu mỡ bám lâu ngày quanh máy ép, máy cắt, hộp số.
Với khu sàn bám dầu dày, phương pháp và hóa chất xem thêm ở bài vệ sinh dầu mỡ nhà xưởng. Trần và kết cấu mái cao trên toàn xưởng có thể tách thành một đợt riêng nếu thời gian dừng không đủ.
Giám sát viên kiểm tra bề mặt và mép khuất trong ca vệ sinh
Ranh giới việc trong tổng vệ sinh nhà máy khi dừng sản xuất
Trong vệ sinh nhà máy dừng máy bảo trì, nhầm lẫn thường gặp nhất là “ai lau bên trong máy”. Nano Clean làm sạch mặt ngoài máy móc, không can thiệp bên trong máy và hệ thống điện. Buồng máy, khuôn, trục, cảm biến, tủ điện thuộc trách nhiệm của bảo trì hoặc nhà cung cấp thiết bị.
Việc sát máy trong tổng vệ sinh nhà máy khi dừng sản xuất chỉ bắt đầu sau khi nhà máy đã ngắt nguồn và khóa an toàn theo quy trình của mình, tham khảo hướng dẫn của OSHA về kiểm soát năng lượng nguy hiểm. Đội vệ sinh không tự đóng cắt cầu dao, không tháo khóa hay thẻ của người khác, và dừng việc ngay khi thấy máy có dấu hiệu được cấp lại nguồn.
Khu đang khóa an toàn, thợ chưa vào: làm mặt ngoài và chân máy nếu người giữ khóa đồng ý.
Khu thợ bảo trì đang làm: không vào, chỉ dọn lối đi xung quanh nếu không cản trở.
Khu bảo trì xong, chờ chạy thử: chỉ hoàn thiện nhẹ, không phát sinh bụi, sau khi bảo trì xác nhận.
Bồn, bể kín, hầm: không vào nếu chưa có giấy phép làm việc và quy trình an toàn của chủ đầu tư.
Lịch 4 bước phối hợp tổng vệ sinh nhà máy khi dừng sản xuất với bảo trì
Thứ tự hợp lý là đội vệ sinh làm phần bẩn nhất trước khi bảo trì mở máy, rồi quay lại hoàn thiện sau khi bảo trì xong. Làm trước giúp thợ có mặt bằng sạch, ít trơn và dễ thấy chỗ rò dầu. Làm sau giúp dọn bụi, giẻ và vật tư thừa do chính đợt bảo trì để lại.
Bước
Đội vệ sinh
Bảo trì / nhà máy
Đầu ra
Trước ngày dừng
Khảo sát cùng bảo trì, chia khu theo tiến độ, chuẩn bị bạt che và thiết bị
Gửi lịch bảo trì từng máy, danh sách khu khóa an toàn, đầu mối giữ khóa
Sơ đồ khu và lịch chung
Ngay sau khi khóa an toàn
Làm từ trên xuống: máng cáp, đường ống, mặt ngoài máy, chân máy
Chia khu nên bám theo thứ tự bảo trì, không theo diện tích, để đội vệ sinh luôn đi trước thợ một khu. Khi lịch bảo trì đổi giữa chừng, đầu mối hai bên báo cho nhau qua một kênh duy nhất. Cách này giữ cho tổng vệ sinh nhà máy khi dừng sản xuất không làm chậm bất kỳ máy nào.
Giám sát kiểm tra trạng thái khu vực trước khi trả lại cho sản xuất
Kiểm soát bụi rơi vào máy vừa bảo trì
Rủi ro lớn nhất của vệ sinh trong đợt shutdown là bụi từ trên cao rơi vào máy vừa tra dầu, thay dây curoa hoặc mở nắp kiểm tra. Bụi dính vào mỡ mới thành bột mài, đúng điều bảo trì muốn tránh. Vì vậy trong tổng vệ sinh nhà máy khi dừng sản xuất, thứ tự từ trên xuống và che phủ là bắt buộc.
Làm trên cao trước khi máy mở nắp: máng cáp, ống gió, xà gồ phía trên line xong trước khi thợ tháo tấm che.
Che phủ máy bên dưới: bạt hoặc màng nilon phủ máy, bảng điều khiển, hộp số, cố định để không rơi vào bộ phận chuyển động.
Hút thay vì thổi: hạn chế khí nén quanh máy đang mở, dùng máy hút bụi công nghiệp để bụi không bay lan.
Không phun nước quanh tủ điện và động cơ: chỉ lau ẩm vừa phải hoặc hút khô.
Khu đã bảo trì xong không làm trên cao nữa: nếu còn sót, báo bảo trì che lại máy trước khi làm.
Bàn giao chạy máy lại sau tổng vệ sinh nhà máy khi dừng sản xuất
Mốc cuối là giờ chạy máy lại, nên đội vệ sinh phải rời khu trước khi bảo trì tháo khóa. Biên bản bàn giao theo từng khu, có chữ ký đầu mối nhà máy, để không còn người hay dụng cụ trong vùng nguy hiểm khi cấp nguồn.
Không còn vật lạ trong vùng máy: giẻ, bạt, dây buộc, dụng cụ thu hồi đủ theo danh sách mang vào.
Bạt che đã tháo hết: cửa hút gió động cơ, quạt làm mát tủ điện không bị che.
Sàn khô, không trơn: nhất là quanh chân máy và lối thao tác của công nhân.
Chất thải đúng nơi: giẻ dính dầu và chất thải nguy hại để tại điểm nhà máy chỉ định, do nhà máy chuyển giao cho đơn vị có chức năng.
Ghi lại điểm bất thường: vết rò dầu, ống nứt, đèn hỏng được chuyển cho bảo trì, không tự xử lý.
Điểm chuyển vùng sạch và khô được kiểm tra trước khi bàn giao nhà xưởng
Chuẩn bị gì để nhận báo giá cho đợt dừng máy?
Báo giá tổng vệ sinh nhà máy khi dừng sản xuất được lập sau khảo sát, vì cùng diện tích nhưng mật độ máy, độ cao máng cáp và mức bám dầu khác nhau. Nhà máy nên gửi trước lịch dừng, sơ đồ khu, danh sách máy bảo trì và giờ phải chạy lại. Đơn giá dưới đây là giá tham khảo, chưa gồm VAT, báo giá chính xác sau khảo sát.
Hạng mục
Đơn giá tham khảo
Quét mạng nhện, bụi trần, đường ống, máng điện, vách nhà xưởng
5.000 – 13.000 đ/m²
Chà sàn nhà xưởng đang hoạt động (xi măng, gạch, epoxy)
4.000 – 12.000 đ/m²
Nhân công vệ sinh theo ngày (gồm máy hút bụi, dụng cụ)
500.000 – 700.000 đ/người
Giữa hai lần tổng vệ sinh nhà máy khi dừng sản xuất, nếu cần đội làm sạch duy trì, xem dịch vụ vệ sinh nhà xưởng của Nano Clean. Nano Clean vận hành theo ISO 9001, phục vụ TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Long An và các khu công nghiệp lân cận.
Tổng vệ sinh nhà máy khi dừng sản xuất đạt yêu cầu khi máy chạy lại đúng giờ, khu quanh máy sạch và không có bụi rơi vào phần vừa bảo trì. Cách làm là đưa đội vệ sinh vào lịch bảo trì ngay từ đầu, chia khu theo tiến độ và bàn giao từng khu có xác nhận. Gọi 0927 770 770 để Nano Clean khảo sát trước đợt dừng máy kế tiếp và gửi kế hoạch tổng vệ sinh nhà máy khi dừng sản xuất kèm báo giá.
Nguyễn Cao Cường
CEO. Nguyễn Cao Cường là thành viên sáng lập của Công Ty Cổ Phần Thương Mại Dịch Vụ NANO VINA. Có kinh nghiệm hơn 9 năm trong ngành vệ sinh công nghiệp.