Kho chứa bột mì, đường, gạo, ngũ cốc hay hàng đóng gói khô trông có vẻ sạch hơn kho thực phẩm tươi vì không có nước, không có mùi. Thực tế vệ sinh kho thực phẩm khô lại có những rủi ro riêng: bụi bột bám dày trên dầm và đỉnh kệ, côn trùng kho sinh sôi trong khe pallet, ẩm mốc ở chân tường. Những vấn đề này tích tụ âm thầm và thường chỉ lộ ra khi có lô hàng bị trả về hoặc khi đoàn đánh giá đi kiểm tra.
Bài viết tập trung vào cách làm sạch đúng với đặc thù kho khô: dùng phương pháp nào để không làm bụi bay, sắp xếp kho ra sao để vệ sinh được, phối hợp với đơn vị kiểm soát côn trùng và lưu hồ sơ thế nào. Khi kho cần làm sạch toàn bộ theo kế hoạch chia ô, xem thêm dịch vụ tổng vệ sinh kho xưởng của Nano Clean.
Vệ sinh kho thực phẩm khô khác kho hàng thông thường ở đâu?
Kho hàng công nghiệp chủ yếu lo bụi đường, vệt bánh xe nâng và rác bao bì. Việc vệ sinh kho thực phẩm khô phải tính thêm ba nhóm rủi ro gắn trực tiếp với chính hàng hóa, nên cách làm sạch cũng phải khác.
Rủi ro
Dấu hiệu thường gặp
Hướng xử lý khi vệ sinh
Bụi bột tích tụ
Lớp bột trắng trên dầm, máng đèn, đỉnh kệ, gờ cửa và dưới pallet
Hút bụi từ trên xuống, không quét khô mạnh, không thổi khí nén
Côn trùng kho
Mọt, ngài bay quanh đèn, bao bì thủng lỗ nhỏ, bột vón cục ở góc kệ
Loại bỏ nguồn thức ăn rơi vãi, báo vị trí cho đơn vị kiểm soát côn trùng
Lau ẩm tối thiểu, làm khô ngay, báo kho xử lý nguồn ẩm
Ba nhóm này liên quan với nhau. Bột rơi vãi gặp hơi ẩm là môi trường tốt cho cả mốc lẫn côn trùng, vì vậy hút sạch bụi bột là bước nền khi vệ sinh kho thực phẩm khô.
Nhân viên hút bụi khô trên sàn kho cạnh các dãy pallet
Bụi bột: vì sao nên hút thay vì quét hay thổi
Bụi mịn từ bột mì, đường, tinh bột là bụi hữu cơ dễ cháy. Khi lớp bụi dày trên cao bị khuấy tung thành đám mây trong không gian kín và gặp nguồn nhiệt, có thể xảy ra cháy bụi, vì vậy nhiều nhà máy thực phẩm đưa việc kiểm soát bụi vào kế hoạch an toàn. Khi vệ sinh kho thực phẩm khô, nguyên tắc đơn giản là giữ cho bụi không bay lên.
Không dùng khí nén để thổi bụi trên dầm, kệ hay máy đóng gói, vì bụi chỉ chuyển chỗ và lơ lửng trong không khí.
Hút bằng máy hút bụi công nghiệp có đầu hút nối dài cho dầm, máng điện và đỉnh kệ; loại máy phù hợp cho bụi dễ cháy nên thống nhất với bộ phận an toàn của nhà máy.
Đi từ trên xuống: xà gồ, máng đèn, đỉnh kệ, beam, mặt kệ rồi mới tới sàn, để bụi rơi không làm bẩn lại phần đã sạch.
Hạn chế quét chổi khô trên mảng bột dày; gom bằng hút hoặc gạt nhẹ vào dụng cụ chứa có nắp.
Không làm gần máy đang chạy: việc lau mặt ngoài máy đóng gói, băng tải chỉ thực hiện khi nhà máy đã ngắt nguồn và khóa an toàn.
Các vị trí dễ bị bỏ sót là mặt trên máng cáp, hộp đèn, khe giữa kệ và tường, gầm pallet sát tường. Đây cũng là nơi côn trùng kho trú ẩn, cần kiểm kỹ trong mỗi đợt vệ sinh kho thực phẩm khô.
Côn trùng kho và ẩm mốc: vệ sinh để cắt nguồn thức ăn
Mọt, ngài bột, gián và chuột tìm đến kho khô vì nguồn thức ăn rơi vãi và chỗ trú yên tĩnh. Vệ sinh kho thực phẩm khô không thay thế được việc kiểm soát côn trùng, nhưng là điều kiện để biện pháp kiểm soát có hiệu quả. Một kho đặt bẫy, phun xử lý mà vẫn để bột dồn dưới pallet thì côn trùng vẫn quay lại.
Chống côn trùng kho thực phẩm hiệu quả cần hai bên phối hợp. Nano Clean không tự diệt côn trùng mà làm sạch nguồn thức ăn, khe trú và ghi nhận dấu hiệu bất thường để chuyển cho đơn vị kiểm soát côn trùng chuyên trách xử lý.
Thống nhất lịch: vệ sinh trước, xử lý côn trùng sau, tránh lau mất lớp hóa chất vừa phun hoặc làm xê dịch bẫy.
Không di chuyển bẫy, trạm mồi khi chưa có đơn vị kiểm soát côn trùng đồng ý; nếu buộc phải dời để làm sạch, ghi lại vị trí và báo lại.
Ghi nhận dấu hiệu: bao thủng, phân chuột, xác côn trùng, vị trí bột vón cục, chụp ảnh kèm vị trí ô kệ.
Xử lý ẩm: vệt ố chân tường, pallet gỗ ẩm, khe cửa hắt mưa được ghi lại để kho xử lý nguồn ẩm; vệ sinh chỉ lau ẩm vừa đủ và làm khô ngay.
Kiểm tra, dọn vệ sinh khu vực kho hàng định kỳ
Bố trí kho để vệ sinh kho thực phẩm khô được triệt để
Nhiều kho khô không sạch được không phải vì làm ẩu mà vì cách xếp hàng không chừa chỗ cho người và máy đi vào. Một vài nguyên tắc bố trí giúp việc làm sạch hằng ngày và theo đợt đều dễ hơn.
Chừa khoảng cách giữa kệ và tường: đủ để người cầm đầu hút đi dọc chân tường, kiểm tra phân chuột và vết mốc. Khoảng cách cụ thể nên theo quy định nội bộ của nhà máy.
Kê pallet khỏi sàn, không đặt bao trực tiếp xuống nền, để hút được bột rơi dưới gầm.
Áp dụng FIFO: hàng nhập trước xuất trước, tránh lô cũ nằm lâu ở góc khuất trở thành ổ côn trùng.
Tách khu hàng hỏng, bao rách: gom về khu cách ly có nắp đậy, không để rải rác trên kệ.
Dán nhãn vị trí ô kệ để ghi nhận dấu hiệu côn trùng và tiến độ vệ sinh theo đúng ô.
Trình tự vệ sinh kho nguyên liệu thực phẩm khi hàng đã dồn ô
Đợt vệ sinh kho thực phẩm khô chuyên sâu nên làm khi kho đã dồn hàng sang ô khác hoặc rút trống từng dãy kệ. Làm khi hàng còn trên kệ thì phải che phủ kỹ và không hút được triệt để mặt kệ, nhất là với hàng bao dễ hút bụi.
Khảo sát và chia ô: thủ kho xác định ô nào trống, thời gian khóa từng ô, vị trí bẫy côn trùng.
Dồn hàng và che phủ: kho dồn hàng; hàng còn lại ở ô lân cận được phủ bạt sạch.
Hút bụi từ trên xuống: xà gồ, máng điện, đèn, đỉnh kệ, beam, mặt kệ.
Làm sạch sàn: hút bột trước, sau đó lau ẩm hoặc chà máy tùy loại sàn, làm khô hoàn toàn trước khi trả hàng.
Kiểm tra và ghi nhận: thủ kho cùng giám sát kiểm từng ô, ghi dấu hiệu côn trùng, ẩm mốc nếu có.
Trả ô: kho đưa hàng về theo FIFO, chuyển sang ô kế tiếp.
Với kho có nhu cầu làm sạch định kỳ hằng ngày hoặc hằng tuần, phần này có thể giao cho dịch vụ vệ sinh kho xưởng theo ca. Đội trực giữ cho bột rơi không tích tụ, đợt vệ sinh kho thực phẩm khô theo kế hoạch sẽ nhẹ hơn nhiều.
Máy chà sàn làm việc trên lối kho trống giữa hai ca vận hành
Hồ sơ lịch vệ sinh kho thực phẩm khô phục vụ đánh giá
Nhà máy áp dụng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm như HACCP cần chứng minh việc làm sạch được lên kế hoạch và thực hiện đúng. Kho lưu nguyên liệu thường nằm trong chương trình tiên quyết, nên lịch và biên bản vệ sinh kho thực phẩm khô là tài liệu đoàn đánh giá hay hỏi tới.
Hạng mục
Tần suất gợi ý
Nội dung cần ghi nhận
Sàn lối đi, khu nhập xuất
Hằng ngày
Người làm, giờ làm, tình trạng bột rơi vãi
Gầm pallet, chân tường, khe kệ
Hằng tuần
Ô kệ đã làm, dấu hiệu côn trùng hoặc ẩm
Mặt kệ, beam, mặt ngoài máy đóng gói
Theo đợt dồn ô
Ô đã trống, xác nhận ngắt nguồn khi làm gần máy
Xà gồ, máng điện, đèn, đỉnh kệ
Theo kế hoạch tổng vệ sinh
Khu vực, thiết bị nâng dùng, người nghiệm thu
Tần suất vệ sinh kho thực phẩm khô trong bảng chỉ là gợi ý ban đầu. Nhà máy nên điều chỉnh theo lượng hàng luân chuyển, kết quả theo dõi côn trùng và yêu cầu trong kế hoạch an toàn thực phẩm của mình.
Nano Clean hỗ trợ vệ sinh kho thực phẩm khô như thế nào?
Nano Clean (Công ty Cổ phần Thương mại Dịch vụ Nano Vina) vận hành theo ISO 9001, phục vụ kho và nhà máy tại TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Long An và các khu công nghiệp lân cận. Quy trình gồm tiếp nhận, khảo sát, lập kế hoạch và báo giá, thực hiện có giám sát, nghiệm thu và khắc phục.
Trong phạm vi: hút bụi bột trên cao, kệ, sàn; lau mặt ngoài thiết bị khi đã ngắt nguồn; ghi nhận dấu hiệu côn trùng, ẩm mốc theo ô.
Ngoài phạm vi: diệt côn trùng, can thiệp bên trong máy hoặc tủ điện, vào silo hay bồn chứa kín khi chưa có giấy phép làm việc và quy trình an toàn của chủ đầu tư.
Một kho khô sạch thật sự là kho không còn bột tích tụ ở chỗ khuất, có lối để kiểm tra chân tường và có hồ sơ chứng minh việc làm sạch. Gọi 0927 770 770 để Nano Clean khảo sát và đề xuất kế hoạch vệ sinh kho thực phẩm khô phù hợp với lịch xuất nhập của bạn.
Nguyễn Cao Cường
CEO. Nguyễn Cao Cường là thành viên sáng lập của Công Ty Cổ Phần Thương Mại Dịch Vụ NANO VINA. Có kinh nghiệm hơn 9 năm trong ngành vệ sinh công nghiệp.