Vệ sinh bồn bể công nghiệp: quy trình 5 bước và an toàn không gian hạn chế

Bể nước sinh hoạt, bể dự trữ PCCC, bể ngầm và bồn chứa nguyên liệu là những hạng mục ít ai nhìn thấy trong nhà máy, cho đến khi nước có mùi, lõi lọc tắc nhanh hoặc đợt kiểm tra phát hiện lớp bùn dày dưới đáy. Vệ sinh bồn bể công nghiệp là việc xả cạn, loại bỏ cặn, rêu, bùn và màng bám bên trong, khử trùng khi cần và đưa bồn bể trở lại vận hành có nghiệm thu. Đây cũng là dạng công việc có rủi ro an toàn cao nhất trong vệ sinh nhà máy, vì người làm phải vào bên trong một không gian kín. Bài viết làm rõ ba điều bộ phận HSE và bảo trì cần chốt trước khi thuê ngoài: loại bồn bể nào thuộc phạm vi một đơn vị vệ sinh, quy trình kỹ thuật từ xả đến nghiệm thu, và điều kiện an toàn khi làm việc trong không gian hạn chế. Hạng mục này thường đi kèm các gói dịch vụ vệ sinh nhà xưởng định kỳ, nhưng được lập kế hoạch và cấp phép riêng.

Vệ sinh bồn bể công nghiệp gồm những loại bồn bể nào?

Cách phân loại dựa trên vật chất chứa bên trong, vì nó quyết định hóa chất được dùng, rủi ro khí độc và cách xử lý chất thải sau khi làm sạch. Bảng dưới đây là ranh giới phạm vi mà nhà máy nên ghi vào hợp đồng khi đặt hàng vệ sinh bồn bể công nghiệp.

Loại bồn bể	Chất bẩn thường gặp	Phạm vi của Nano Clean
Bể nước sinh hoạt (bể ngầm, bồn inox, bồn nhựa trên mái)	Cặn lắng, bùn mịn, rêu, màng vi sinh, cặn sắt từ đường ống	Thực hiện, có khử trùng sau khi làm sạch
Bể dự trữ nước PCCC	Bùn đáy dày do ít luân chuyển nước, rêu, rác rơi qua nắp thăm	Thực hiện, phối hợp bộ phận PCCC của nhà máy
Bồn chứa nguyên liệu không nguy hại	Cặn bám thành, vón cục ở đáy và cổ xả	Thực hiện khi nhà máy xác nhận vật liệu không nguy hại
Hố thu nước mưa, bể lắng sơ bộ	Bùn, cát, rác, mùi hữu cơ	Thực hiện tùy hiện trạng, đo khí kỹ trước khi vào
Bồn hóa chất nguy hại, dung môi, nhiên liệu, bể có khí độc	Cặn hóa chất, hơi dễ cháy, khí độc	Không thực hiện. Thuộc đơn vị chuyên ngành có chức năng

Bồn từng chứa hóa chất nguy hại, dù đã xả cạn, vẫn còn cặn và hơi có thể gây cháy nổ hoặc ngộ độc. Việc làm sạch loại bồn này nằm ngoài phạm vi vệ sinh bồn bể công nghiệp thông thường và phải do đơn vị chuyên ngành có thiết bị và giấy phép phù hợp đảm nhận.

Dấu hiệu cần vệ sinh bể nước nhà máy

Nhiều nhà máy chỉ nghĩ đến bể nước khi công nhân phản ánh nước có mùi. Thực tế, các dấu hiệu sau xuất hiện sớm hơn và dễ kiểm tra qua nắp thăm hoặc đầu ra.

• Nước vẩn đục hoặc vàng nhạt sau khi mở van: cặn sắt và bùn đáy bị khuấy lên khi lưu lượng thay đổi.
• Mùi tanh, mùi bùn: màng vi sinh phát triển trên thành bể, nhất là bể ngầm ít ánh sáng.
• Rêu xanh ở bồn trên mái: bồn nhựa hoặc nắp hở để ánh sáng lọt vào tạo điều kiện cho tảo.
• Bùn đáy nhìn thấy qua nắp thăm: với bể PCCC, bùn có thể bị hút vào đầu hút bơm khi chữa cháy.
• Lõi lọc đầu nguồn tắc nhanh hơn bình thường: cặn từ bể đang đi vào hệ thống.

Lịch vệ sinh bể nước nhà máy thường được bộ phận HSE đưa vào kế hoạch năm, song song với lịch xét nghiệm nước. Tần suất cụ thể do nhà máy quyết định theo nguồn nước, dung tích bể và kết quả xét nghiệm.

An toàn không gian hạn chế khi vệ sinh bồn bể công nghiệp

Bồn và bể kín thuộc nhóm không gian hạn chế: lối ra vào hẹp, không thiết kế cho người làm việc thường xuyên, có thể tích tụ khí độc hoặc thiếu oxy. Tài liệu về an toàn không gian hạn chế của OSHA mô tả rõ các mối nguy này, trong đó nhiều tai nạn xảy ra khi người vào cứu cũng bị ngạt theo. Vì vậy, khi vệ sinh bồn bể công nghiệp, Nano Clean chỉ vào bên trong khi chủ đầu tư có quy trình làm việc trong không gian hạn chế và cấp giấy phép làm việc cho từng lần vào. Khi nhà máy chưa có quy trình này, đội thi công chỉ làm phần thực hiện được từ bên ngoài, hoặc chờ nhà máy hoàn thiện thủ tục.

Điều kiện bắt buộc trước khi vào bồn bể

• Giấy phép làm việc: do nhà máy cấp, ghi rõ vị trí, thời gian, người được vào, người canh và biện pháp cô lập.
• Cô lập nguồn: khóa van cấp, van xả, bơm, cánh khuấy. Việc ngắt điện và treo khóa do nhân sự nhà máy thực hiện.
• Đo khí trước và trong khi làm: oxy, khí dễ cháy và khí độc như H2S, CO theo ngưỡng trong quy trình của nhà máy, đo ở nhiều độ cao vì khí nặng đọng ở đáy.
• Thông gió cưỡng bức: quạt thổi hoặc hút liên tục suốt thời gian có người bên trong.
• Người canh bên ngoài: luôn có mặt tại miệng bồn bể, giữ liên lạc với người bên trong, không tự vào khi có sự cố mà kích hoạt phương án cứu hộ.
• Phương án cứu hộ: dây an toàn, giá ba chân hoặc điểm neo và đầu mối liên hệ thống nhất trước.

Quy trình vệ sinh bồn bể công nghiệp theo 5 bước

Quy trình áp dụng cho bể nước và bồn chứa không nguy hại. Trước đó luôn có khảo sát để xác định kích thước, nắp thăm, đường xả, nguồn điện và nơi tiếp nhận nước bùn.

• Xả cạn và cô lập: nhà máy chuyển nguồn nước tạm, đóng van cấp, xả bể đến mức bơm còn hút được. Nước đục và bùn còn lại được bơm hút riêng, không xả thẳng vào hệ thống thoát nước mưa.
• Súc sơ bộ và hút bùn: vòi áp lực vừa phải phun từ trên xuống để đánh tơi bùn, gom về hố thu và hút ra. Đây là bước súc rửa bồn chứa giúp giảm phần lớn chất bẩn trước khi chà.
• Chà thành và đáy: bàn chải cán dài hoặc máy chà cầm tay tách màng vi sinh, rêu và cặn ở thành, góc, gờ, thang thăm. Bồn inox dùng bàn chải mềm, tránh tạo vết xước khiến cặn bám nhanh hơn.
• Khử trùng: bể nước sinh hoạt được khử trùng bằng dung dịch chứa clo theo nồng độ và thời gian tiếp xúc nhà máy chấp thuận, sau đó xả bỏ và tráng lại bằng nước sạch.
• Nghiệm thu: kiểm tra đáy và thành bể, chụp ảnh trước và sau, đóng nắp, mở van theo trình tự. Nhà máy lấy mẫu nước sau khi cấp đầy để xét nghiệm theo kế hoạch riêng.

Với bồn chứa nguyên liệu dạng hạt hoặc bột không được phép ướt, bước súc nước được thay bằng cạo và hút khô. Phương pháp cụ thể cho từng bồn được chốt cùng bộ phận sản xuất trong kế hoạch thi công.

Sắp lịch để nhà máy không bị gián đoạn nước

Rủi ro vận hành lớn nhất là thiếu nước cho sinh hoạt, sản xuất hoặc PCCC trong thời gian bể dừng. Kế hoạch vệ sinh bồn bể công nghiệp cần trả lời ba câu hỏi trước ngày thi công.

• Nguồn nước tạm lấy từ đâu: bể thứ hai, cấp trực tiếp từ nguồn hoặc bồn tạm. Bể có hai ngăn thì làm lần lượt từng ngăn.
• Bể PCCC dừng bao lâu: thông báo bộ phận phụ trách PCCC, có phương án dự phòng và cấp lại nước ngay sau nghiệm thu.
• Thời điểm ít tiêu thụ nước: ngày nghỉ, ca đêm hoặc kỳ bảo trì tổng thể của nhà máy.

Nhiều nhà máy ghép hạng mục vệ sinh bồn bể công nghiệp vào đợt tổng vệ sinh nhà xưởng cuối năm hoặc kỳ dừng máy, khi nước tiêu thụ thấp và đã có sẵn nhân sự giám sát an toàn của nhà máy. Những điểm dễ bỏ sót cần ghi vào danh mục nghiệm thu vệ sinh bồn bể công nghiệp gồm mặt dưới nắp thăm, gờ trong thành bể, ống tràn, ống thông hơi và lưới chắn côn trùng.

Chi phí vệ sinh bồn bể công nghiệp được báo theo gói

Bồn bể khác nhau nhiều về dung tích, vị trí và điều kiện an toàn, nên Nano Clean báo giá vệ sinh bồn bể công nghiệp theo gói sau khảo sát, một lần hoặc định kỳ theo tháng, quý, năm. Gói định kỳ giúp nhà máy chủ động lịch dừng bể và dự trù ngân sách cả năm.

Yếu tố	Ảnh hưởng đến báo giá
Số lượng, dung tích, số ngăn	Khối lượng bùn cần hút và số ca làm việc
Vị trí: ngầm, nổi, trên mái	Thiết bị thông gió, chiếu sáng, phương án tiếp cận
Yêu cầu khử trùng	Thêm hóa chất, thời gian tiếp xúc và công tráng lại
Khung giờ thi công	Làm đêm, ngày nghỉ hoặc chia ngăn cần thêm nhân sự
Tần suất định kỳ	Gói theo quý hoặc năm giúp ổn định lịch và chi phí

Giá tham khảo các hạng mục khác trong nhà máy có tại trang báo giá vệ sinh nhà máy. Báo giá bồn bể là giá theo gói, chính xác sau khảo sát và chưa gồm VAT. Để báo giá sát thực tế, nhà máy nên chuẩn bị danh sách bồn bể kèm dung tích và vật chất chứa, quy trình cấp phép không gian hạn chế, thời gian cho phép dừng từng bể và nơi tiếp nhận bùn thải. Vệ sinh bồn bể công nghiệp chỉ thực sự an toàn khi phần kỹ thuật làm sạch và phần quản lý không gian hạn chế đi cùng nhau. Nano Clean làm theo quy trình tiếp nhận, khảo sát, lập kế hoạch, thi công có giám sát và nghiệm thu, vận hành theo ISO 9001, phục vụ TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Long An và các khu công nghiệp lân cận. Gọi 0927 770 770 để đặt lịch khảo sát và nhận gói vệ sinh bồn bể công nghiệp phù hợp lịch vận hành của nhà máy.