Vệ sinh kho lạnh: kho mát, kho đông lạnh cho nhà máy thực phẩm

Kho lạnh bẩn theo cách khác hẳn kho thường. Nước ngưng tụ đọng ở chân panel, băng tuyết bám quanh cửa và rèm nhựa, nấm mốc mọc ở khe ron và góc trần, sàn đóng một lớp băng mỏng dễ trượt. Vệ sinh kho lạnh vì vậy không chỉ là lau chùi, mà là một đợt làm việc phải khớp với lịch rã đông, lịch hàng và quy định an toàn thực phẩm của chủ kho. Trang này mô tả cách Nano Clean nhận và tổ chức một đợt vệ sinh kho lạnh cho kho mát, kho đông lạnh của nhà máy thực phẩm, thủy sản và kho phân phối hàng lạnh. Đây là một nhánh chuyên biệt trong dịch vụ vệ sinh kho xưởng của Nano Clean, với quy trình, hóa chất và bảo hộ riêng cho môi trường nhiệt độ thấp.

Vì sao vệ sinh kho lạnh cần quy trình riêng?

Ở nhiệt độ thấp, nước không bay hơi mà đóng băng hoặc đọng lại. Mỗi lần mở cửa, không khí ấm và ẩm từ khu dock tràn vào, gặp bề mặt lạnh và ngưng tụ thành nước, rồi thành tuyết. Những quy trình chà rửa dùng nhiều nước trong kho thường sẽ tạo thêm băng nếu áp dụng nguyên xi vào kho lạnh.

• Ngưng tụ: nước đọng trên trần panel, khung cửa, ống dẫn rồi nhỏ xuống hàng và sàn. Đây cũng là nơi bụi bám và vi sinh phát triển.
• Băng tuyết: tích tụ ở ngưỡng cửa, quanh rèm nhựa, sàn trước dàn lạnh. Băng dày làm cửa đóng không kín và tăng nguy cơ trượt ngã.
• Nấm mốc: thường gặp ở kho mát, khe ron panel, gioăng cửa và góc trần, nơi ẩm cao nhưng nhiệt độ chưa đủ thấp để kìm hãm.
• Cặn hữu cơ: nước rỉ từ thùng hàng thủy sản, thịt, rau quả đóng băng trên sàn và chân kệ, khi tan sẽ gây mùi.

Vì vậy, đợt vệ sinh kho lạnh phải tính trước nước sẽ đi đâu và bề mặt khô bằng cách nào. Thời điểm kho được hạ nhiệt trở lại cũng phải chốt từ đầu.

Vệ sinh kho mát và vệ sinh kho đông lạnh khác nhau thế nào?

Kho mát và kho đông lạnh dùng chung tên gọi kho lạnh nhưng cách làm sạch khác nhau. Bảng dưới tóm tắt khác biệt thường gặp, mức nhiệt cụ thể theo thiết kế và quy định của từng kho.

Tiêu chí	Kho mát	Kho đông lạnh
Nhiệt độ vận hành	Trên điểm đông, thường dùng cho rau quả, sữa, đồ uống	Dưới điểm đông sâu, dùng cho thủy sản, thịt, hàng cấp đông
Vấn đề chính	Ẩm cao, nấm mốc, mùi, nước đọng	Băng tuyết dày, sàn đóng băng, cửa kẹt
Làm sạch khi kho đang chạy	Làm được một phần: lau ẩm, gom rác, khử mùi cục bộ	Rất hạn chế, chủ yếu gom rác và cào tuyết rời trên sàn
Đợt làm sạch sâu	Cần giảm tải hàng, có thể không cần rã đông toàn kho	Cần chủ kho chuyển hàng và cho rã đông theo kế hoạch
Thời gian làm trong phòng	Dài hơn, vẫn cần nghỉ luân phiên	Ngắn, chia lượt, có người giám sát bên ngoài

Khi khảo sát vệ sinh kho lạnh, Nano Clean ghi lại loại kho, mức nhiệt vận hành, loại hàng và lịch rã đông hiện có. Những thông tin này quyết định có làm được trong lúc kho chạy hay phải chờ kho trống.

Phối hợp rã đông với chủ kho và kỹ thuật lạnh

Khi vệ sinh kho đông lạnh, rã đông và hạ nhiệt lại là việc của chủ kho và đơn vị kỹ thuật lạnh, không phải của đội vệ sinh. Nano Clean không tắt, bật, chỉnh nhiệt độ hay can thiệp vào máy nén, dàn lạnh, quạt dàn, đường ống gas và tủ điều khiển. Đội vệ sinh chỉ vào phòng khi chủ kho đã bàn giao trạng thái an toàn.

• Trước rã đông: chủ kho chuyển hàng sang kho khác hoặc container lạnh, kỹ thuật lạnh xác nhận cách dừng hệ thống và thời điểm bắt đầu rã đông.
• Trong lúc rã đông: đội vệ sinh gom băng tuyết đã rời ra sàn, dẫn nước về hố thu, không đập, không cạy băng còn bám trên panel hoặc dàn lạnh.
• Sau rã đông: làm sạch trần, vách, sàn, cửa, rèm, kệ khi bề mặt đã hết băng và nước đã thoát.
• Trước khi hạ nhiệt lại: lau khô, kiểm tra không còn nước đọng ở góc và chân panel, bàn giao để kỹ thuật lạnh chạy máy.

Lịch rã đông thường được đặt vào giai đoạn tồn kho thấp. Nếu kho chỉ có một phòng lạnh, nên trao đổi sớm để bố trí chỗ chứa tạm cho hàng.

Phạm vi vệ sinh kho lạnh theo từng bề mặt

Panel cách nhiệt: trần và vách

Panel kho lạnh có lớp tôn mỏng phủ sơn bên ngoài lõi cách nhiệt. Bề mặt này dễ móp, xước và hở mối nối nếu dùng dụng cụ cứng. Nano Clean dùng khăn sợi mềm, bàn chải lông mềm, hóa chất pha đúng tỷ lệ, xử lý kỹ khe ron và mối ghép nơi nấm mốc hay mọc. Không dùng dao, xẻng kim loại để cạo băng hoặc cặn trên panel.

Sàn chống trơn

Sàn kho lạnh thường là sàn bê tông phủ epoxy hoặc PU có độ nhám chống trơn. Cặn hữu cơ và dầu mỡ lấp vào độ nhám làm sàn trơn hơn, nên cần chà bằng pad phù hợp thay vì chỉ lau. Nước chà được gom và hút ngay, không để chảy vào chân panel.

Cửa kho, gioăng và rèm nhựa

• Làm sạch mặt cửa, tay nắm, ray cửa trượt và khung cửa, nơi tay người và xe đẩy chạm vào nhiều nhất.
• Lau gioăng cửa bằng hóa chất nhẹ, kiểm tra bằng mắt và báo lại cho chủ kho nếu thấy gioăng rách, cứng hoặc hở.
• Tháo rèm nhựa theo hướng dẫn của chủ kho nếu được phép, rửa từng lá, lau khô và treo lại đúng thứ tự.

Kệ, pallet nhựa và dock lạnh

• Lau thanh kệ inox hoặc kệ sơn tĩnh điện, xử lý cặn đông ở chân kệ.
• Rửa pallet nhựa và rổ chứa tại khu rửa riêng, không rửa trong phòng lạnh.
• Làm sạch sàn dock lạnh, đệm chắn, cửa cuốn nhanh và khu đệm trước cửa kho, nơi ngưng tụ nhiều nhất.

Phần dàn lạnh, quạt dàn và khay nước ngưng thuộc phạm vi kỹ thuật lạnh. Nano Clean chỉ làm sạch sàn và vách quanh khu vực đó sau khi kỹ thuật lạnh đã xử lý xong.

Hóa chất dùng trong vệ sinh kho lạnh cho khu thực phẩm

Hóa chất vệ sinh kho lạnh chứa thực phẩm phải phù hợp với bề mặt tiếp xúc thực phẩm và không để lại mùi. Danh mục hóa chất được thống nhất với bộ phận QA của chủ kho trước khi làm, kèm phiếu an toàn hóa chất để QA lưu hồ sơ.

• Tẩy rửa: chất tẩy kiềm nhẹ hoặc trung tính cho cặn hữu cơ và dầu mỡ, dùng được ở nhiệt độ thấp.
• Khử khuẩn: dùng loại chủ kho cho phép trong khu thực phẩm, đúng nồng độ và thời gian tiếp xúc theo nhà sản xuất.
• Tráng lại: các bề mặt có khả năng tiếp xúc hàng được tráng bằng nước sạch nếu sản phẩm hóa chất yêu cầu.
• Không dùng: hóa chất có mùi mạnh, dung môi, chất tẩy không rõ nguồn gốc, vì mùi có thể ám vào hàng và bao bì.

Hóa chất được dán nhãn, mang vào theo lượng dùng trong ca và mang ra ngay khi xong. Không để hóa chất lại trong phòng lạnh hoặc gần hàng.

An toàn khi làm vệ sinh kho lạnh

Rủi ro lớn nhất của đợt vệ sinh kho lạnh không phải bề mặt bẩn, mà là người làm bị lạnh, trượt ngã hoặc bị kẹt trong phòng. Nano Clean áp dụng các nguyên tắc sau và bổ sung theo quy định an toàn riêng của từng kho.

• Giới hạn thời gian trong phòng: chia lượt ngắn, ra khu ấm nghỉ giữa các lượt. Khung thời gian do giám sát quy định theo nhiệt độ thực tế lúc làm.
• Bảo hộ đầy đủ: áo và quần giữ nhiệt, găng tay chống lạnh chống nước, ủng đế chống trơn, mũ trùm tai.
• Người giám sát bên ngoài: luôn có một người đứng ngoài cửa theo dõi số người vào ra và thời gian từng lượt.
• Không làm một mình: tối thiểu hai người trong phòng, kiểm tra nút mở cửa từ bên trong và chuông báo trước khi bắt đầu.
• Sàn ướt có biển báo: khu sàn đang làm được rào lại, xe nâng và xe đẩy hàng không đi qua.

Một số kho lạnh có không gian kín như hầm hoặc buồng cấp đông nhỏ. Nano Clean không vào các không gian hạn chế khi chưa có giấy phép làm việc và quy trình an toàn của chủ đầu tư.

Liên hệ giữa vệ sinh kho lạnh và HACCP

Với nhà máy và kho thực phẩm áp dụng hệ thống HACCP, vệ sinh kho lạnh là một phần của chương trình tiên quyết về vệ sinh chuẩn. Đội vệ sinh không thay bộ phận QA quyết định tần suất hay tiêu chí, nhưng phải làm đúng quy trình QA ban hành và để lại hồ sơ kiểm tra được.

• Làm theo SSOP của nhà máy: thứ tự làm, hóa chất, nồng độ, thời gian tiếp xúc.
• Ghi nhật ký theo phòng: ngày, khu vực, hóa chất dùng, người làm, người kiểm tra.
• Báo lại cho QA những điểm phát hiện trong lúc làm, như nấm mốc tái phát, panel hở mối, gioăng hỏng.
• Phối hợp khi QA lấy mẫu bề mặt sau vệ sinh để xác nhận hiệu quả.

Nano Clean làm gì và không làm gì trong kho lạnh?

Ranh giới vệ sinh kho lạnh rõ ngay từ đầu giúp chủ kho biết phần nào cần đơn vị khác, tránh hiểu nhầm khi nghiệm thu. Bảng dưới chia rõ hai phần việc.

Nano Clean thực hiện	Chủ kho hoặc đơn vị chuyên trách thực hiện
Làm sạch trần, vách panel, sàn, cửa, rèm nhựa, kệ, dock	Dừng máy, rã đông, hạ nhiệt lại, bảo trì dàn lạnh và máy nén
Gom băng tuyết đã rời, dẫn nước về hố thu	Xử lý băng bám trên dàn lạnh, quạt dàn, khay nước ngưng
Làm sạch mặt ngoài thiết bị khi đã ngắt nguồn và khóa an toàn	Sửa chữa điện, tủ điều khiển, cảm biến nhiệt
Thu gom rác thông thường, bao bì	Chuyển giao chất thải nguy hại cho đơn vị có chức năng
Báo lại dấu hiệu côn trùng, chuột	Kiểm soát côn trùng do đơn vị chuyên trách

Báo giá vệ sinh kho lạnh

Vệ sinh kho lạnh được báo giá theo khảo sát, không có đơn giá mét vuông cố định. Chi phí phụ thuộc vào các yếu tố sau.

• Số phòng, thể tích và chiều cao kho: kho có kệ cao cần phương tiện tiếp cận trên cao.
• Loại kho: kho đông lạnh chia lượt ngắn nên cần nhiều người hơn so với vệ sinh kho mát cùng diện tích.
• Mức độ bẩn: cặn hữu cơ đóng lâu, nấm mốc lan rộng cần thêm lượt chà và khử khuẩn.
• Khung giờ: làm theo cửa sổ rã đông vào đêm, cuối tuần hoặc ngày lễ.
• Yêu cầu hồ sơ: nhật ký theo SSOP, danh mục hóa chất riêng của khách hàng.

Nếu cùng đợt cần làm cả kho thường và khu sản xuất, có thể gộp vào gói tổng vệ sinh kho xưởng để chung một kế hoạch và một lần nghiệm thu. Kho lạnh khi đó được xếp lịch theo cửa sổ rã đông riêng.

Quy trình và nghiệm thu một đợt vệ sinh kho lạnh

• Khảo sát: đi kho cùng chủ kho, QA và kỹ thuật lạnh, ghi loại kho, bề mặt, điểm nấm mốc, đường thoát nước.
• Lập kế hoạch: thống nhất lịch rã đông, thứ tự phòng, danh mục hóa chất, số lượt và người giám sát.
• Thi công có giám sát: làm theo phòng, từ trần xuống vách, rồi đến kệ, cửa và sàn.
• Nghiệm thu từng phòng: kiểm tra bằng mắt dưới đèn, khăn trắng ở góc panel, sàn khô, không còn mùi, hồ sơ đầy đủ. QA có thể lấy mẫu bề mặt theo quy định riêng.
• Bàn giao: ký biên bản theo phòng rồi giao lại cho kỹ thuật lạnh hạ nhiệt.

Ngoài kho lạnh, Nano Clean còn làm kho thường, nhà xưởng và khu sản xuất trong nhóm dịch vụ vệ sinh công nghiệp. Khu vực phục vụ gồm TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Long An và các khu công nghiệp lân cận. Một đợt vệ sinh kho lạnh làm tốt là đợt khớp được ba lịch: lịch hàng, lịch rã đông và lịch kiểm tra của QA. Gọi 0927 770 770 để Nano Clean khảo sát kho và gửi kế hoạch vệ sinh kho lạnh kèm báo giá.