Khi nước vừa rút, nhiều nhà máy muốn đưa người vào xúc bùn ngay để kịp chạy lại sản xuất. Thực tế, vệ sinh nhà xưởng sau ngập nước phải đi đúng thứ tự: an toàn điện và kết cấu trước, ghi nhận hiện trạng cho bảo hiểm, rồi mới đến bùn, sàn, làm khô và chống mốc. Làm ngược thứ tự có thể khiến người bị điện giật, mất bằng chứng bồi thường hoặc để mốc quay lại chỉ sau vài tuần.
Bài viết chia việc dọn dẹp nhà máy sau ngập lụt thành tám bước, kèm ranh giới rõ giữa phần việc của nhà máy và phần việc của đơn vị vệ sinh. Đây là một tình huống đặc thù của đợt tổng vệ sinh nhà máy: khối lượng bùn lớn, thời gian gấp và nhiều rủi ro hơn một đợt làm sạch định kỳ.
Vì sao vệ sinh nhà xưởng sau ngập nước phải đi theo thứ tự?
Nước lũ mang theo bùn, dầu, hóa chất trôi từ kho, rác hữu cơ và vi sinh vật, đồng thời làm ướt điện âm sàn, chân tủ điện và chân máy. Mỗi bước phụ thuộc vào bước trước: chưa xác nhận điện thì chưa được dùng máy bơm, máy chà; chưa chụp ảnh thì chưa được dọn hàng hư.
Bảng dưới tóm tắt tám bước vệ sinh nhà xưởng sau ngập nước, người chịu trách nhiệm và điều kiện chuyển bước. Hai bên nên thống nhất bảng này ngay buổi khảo sát đầu.
Bước
Việc chính
Ai thực hiện
Điều kiện chuyển bước
Kiểm tra an toàn
Cắt điện, soát kết cấu, hóa chất, rắn
Nhà máy
Xác nhận khu được vào
Ghi nhận hiện trạng
Chụp ảnh, lập danh sách thiệt hại
Nhà máy, giám định bảo hiểm nếu có
Hồ sơ ảnh đủ theo từng khu
Xúc bùn, gom rác trôi
Xúc, cào, gom và phân loại rác
Đơn vị vệ sinh
Sàn hết lớp bùn dày
Rửa sàn, chân tường, rãnh
Phun áp lực, chà sàn, thông rãnh và hố ga
Đơn vị vệ sinh
Rãnh thoát được nước
Làm khô, thông gió
Hút nước đọng, chạy quạt, mở cửa
Hai bên phối hợp
Sàn và chân tường khô
Kệ hàng, pallet
Tách hàng, lau rửa kệ
Nhà máy quyết hàng; đơn vị vệ sinh rửa kệ
Có biên bản phân loại hàng
Mặt ngoài máy móc
Lau vỏ máy, chân máy
Đơn vị vệ sinh, sau khi kỹ thuật cho phép
Máy đã ngắt nguồn và khóa an toàn
Kiểm tra lại
Soát mốc, mùi, côn trùng
Hai bên
Biên bản nghiệm thu sau 1–2 tuần
Quản lý EHS hướng dẫn tuyến ra vào cho đội vệ sinh nhà máy
An toàn trước khi bước vào xưởng bị ngập
An toàn là bước đầu tiên của vệ sinh nhà xưởng sau ngập nước: không ai vào khu ngập khi chưa có xác nhận của nhà máy. Danh mục kiểm tra gồm bốn nhóm rủi ro, mỗi nhóm cần một người phụ trách phía nhà máy.
Điện: bộ phận kỹ thuật của nhà máy cắt điện tổng hoặc cắt theo khu, kiểm tra cách điện trước khi đóng lại. Đơn vị vệ sinh không tự đóng cắt cầu dao, không mở tủ điện. Thiết bị đã ngắt cần được khóa và treo thẻ theo nguyên tắc kiểm soát năng lượng nguy hiểm (LOTO) của OSHA.
Kết cấu: nước chảy mạnh có thể xói nền, sụt sàn quanh hố ga, làm nứt tường. Khu nghi ngờ phải rào lại chờ kỹ sư đánh giá.
Hóa chất bị đổ hoặc trôi: thùng dầu, dung môi, hóa chất sản xuất có thể bật nắp hoặc trôi khỏi vị trí. Bộ phận an toàn môi trường xác định loại, khoanh vùng và hướng dẫn xử lý trước.
Rắn, côn trùng: rắn, rết, chuột thường trú trong góc kho, gầm kệ, đống pallet sau lũ. Nếu thấy dấu hiệu nhiều, nhà máy nên mời đơn vị kiểm soát côn trùng xử lý trước.
Bảo hộ tối thiểu gồm ủng cao cổ chống đâm xuyên, găng cao su dày, khẩu trang, kính và áo dài tay. Người có vết thương hở không tiếp xúc trực tiếp với bùn.
Chụp ảnh hiện trạng trước khi dọn để làm hồ sơ bảo hiểm
Bùn và hàng hư một khi đã xúc đi là mất luôn bằng chứng. Vì vậy, trước khi vệ sinh nhà xưởng sau ngập nước, nhà máy nên dành vài giờ ghi nhận hiện trạng, nhất là khi có hợp đồng bảo hiểm tài sản hoặc hàng hóa. Yêu cầu hồ sơ cụ thể do công ty bảo hiểm quy định.
Chụp toàn cảnh từng khu, rồi chụp cận vạch mực nước trên tường, chân máy, chân kệ.
Lập danh sách hàng, nguyên liệu, pallet bị ngấm theo mã vị trí kho.
Giữ lại mẫu hàng hư nếu bảo hiểm yêu cầu, dán nhãn riêng để đội dọn không bỏ nhầm.
Khi vệ sinh nhà xưởng sau ngập nước, đội dọn chỉ bắt đầu ở khu đã được nhà máy xác nhận ghi nhận xong. Làm theo từng khu giúp giữ được hồ sơ mà không để cả xưởng phải chờ.
Nhân viên Nano Clean dùng máy chà sàn và cây gạt nước trên nền gạch
Xúc bùn, gom rác trôi và rửa sàn nhà xưởng
Bùn nên được xúc khi còn ướt. Bùn khô đóng cứng trên sàn epoxy và khe co giãn, chà rất tốn công. Thứ tự làm là từ trong ra cửa, từ chỗ cao xuống chỗ thấp, để không kéo bùn ngược vào khu đã sạch.
Xúc, cào bùn dày; gom vào bao hoặc thùng có nắp tại điểm tập kết nhà máy chỉ định.
Phân loại rác trôi; vật nghi chứa hóa chất để riêng, dán nhãn, không trộn với rác thường.
Phun rửa áp lực sàn và chân tường cao hơn vạch mực nước; chà máy để lấy lớp bùn mịn còn bám.
Mở nắp rãnh, hố ga, móc bùn và rác; xả thử nước để chắc chắn rãnh thoát được trước cơn mưa kế tiếp.
Chi phí vệ sinh nhà xưởng sau ngập nước phụ thuộc độ dày bùn, diện tích và tiến độ. Hai mức giá tham khảo đang công bố như sau, chưa gồm VAT; các hạng mục khác báo theo khảo sát.
Hạng mục
Giá tham khảo
Ghi chú
Nhân công vệ sinh theo ngày
500.000 – 700.000 đ/người
Gồm máy hút bụi, dụng cụ; phù hợp phần xúc bùn, gom rác
Chà sàn nhà xưởng (xi măng, gạch, epoxy)
4.000 – 12.000 đ/m²
Áp dụng sau khi đã xúc hết bùn dày
Đây là giá tham khảo, báo giá chính xác sau khảo sát. Đơn giá từng hạng mục xem thêm tại trang báo giá vệ sinh nhà máy.
Làm khô và thông gió chống mốc sau khi vệ sinh nhà xưởng sau ngập nước
Sàn nhìn khô chưa có nghĩa là xưởng đã khô. Chân tường gạch, vách thạch cao, khe sàn và bông cách nhiệt giữ nước rất lâu, nên mốc thường xuất hiện ở đây trước.
Hút nước đọng bằng máy hút nước công nghiệp ngay sau khi rửa, không để nước tự bay hơi.
Mở cửa cuốn, cửa sổ, chạy quạt công nghiệp tạo gió xuyên xưởng. Quạt và máy hút ẩm chỉ cắm vào nguồn đã được kỹ thuật xác nhận an toàn.
Xử lý vết mốc trên tường khi bề mặt đã khô, dùng dung dịch phù hợp từng loại bề mặt và tránh hóa chất mạnh gần khu chứa hàng.
Một đợt tổng vệ sinh sau mưa bão cũng nên kiểm tra mái và máng xối. Rác dồn ở máng gây tràn ngược nước vào xưởng ở trận mưa tiếp theo.
Kỹ thuật viên mặc đồ bảo hộ làm sạch mặt ngoài máy công nghiệp đã dừng
Kệ hàng, pallet và hàng hóa ngấm nước
Trong vệ sinh nhà xưởng sau ngập nước, phần hàng hóa dễ phát sinh tranh cãi nếu không phân vai rõ. Nano Clean không đánh giá hàng còn dùng được hay không; việc đó do doanh nghiệp, bộ phận chất lượng và giám định bảo hiểm quyết định.
Nhà máy phân loại hàng thành ba nhóm: giữ lại, cách ly chờ đánh giá, hủy; đội vệ sinh chỉ di chuyển hàng theo hướng dẫn của thủ kho.
Pallet gỗ ngấm nước bẩn dễ mốc và mục, nhà máy cân nhắc thay; pallet nhựa có thể rửa và phơi khô.
Kệ sắt được rửa, lau khô để hạn chế gỉ; kệ cong hoặc xô lệch cần kỹ thuật kiểm tra trước khi xếp hàng lại.
Ranh giới phạm vi khi vệ sinh nhà xưởng sau ngập nước: máy móc, tủ điện, rác nguy hại
Khi vệ sinh nhà xưởng sau ngập nước, máy móc phải được bộ phận kỹ thuật hoặc hãng sản xuất kiểm tra trước. Nano Clean chỉ lau mặt ngoài vỏ máy, chân máy và nền quanh máy khi kỹ thuật đã cho phép, máy đã ngắt nguồn và khóa an toàn. Bên trong máy, tủ điện, động cơ và bo mạch không thuộc phạm vi của đơn vị vệ sinh.
Bùn lẫn dầu, giẻ thấm hóa chất, thùng hóa chất trôi và bóng đèn vỡ được gom riêng, dán nhãn và bàn giao cho nhà máy. Nhà máy chuyển giao cho đơn vị có chức năng xử lý chất thải nguy hại; đội vệ sinh không tự vận chuyển hay đổ thải.
Kiểm tra lại sau 1–2 tuần
Mốc và mùi thường quay lại khi độ ẩm trong tường và khe sàn thoát ra từ từ. Vì vậy, một đợt vệ sinh nhà xưởng sau ngập nước chỉ nên nghiệm thu dứt điểm sau buổi kiểm tra lại, khoảng 1–2 tuần sau ngày hoàn thành.
Soi chân tường, góc kho, sau kệ và dưới tấm lót để tìm đốm mốc mới.
Kiểm tra mùi ở rãnh, hố ga; mùi hôi nặng là dấu hiệu bùn còn đọng phía trong.
Tìm dấu hiệu chuột, côn trùng quay lại ở khu chứa rác và khu kho.
Điểm phát hiện được xử lý cục bộ và ghi vào biên bản. Nếu mốc lan rộng trên vách hoặc trần, cần tìm nguồn ẩm trước khi lau lại.
Nano Clean hỗ trợ vệ sinh nhà xưởng sau ngập nước thế nào?
Nano Clean nhận vệ sinh nhà xưởng sau ngập nước, kho và khu phụ trợ tại TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Long An và các khu công nghiệp lân cận. Quy trình theo ISO 9001: tiếp nhận, khảo sát, kế hoạch và báo giá, thực hiện có giám sát, nghiệm thu.
Với vệ sinh nhà xưởng sau ngập nước, giám sát của Nano Clean làm việc trực tiếp với bộ phận kỹ thuật và an toàn của nhà máy để chỉ mở khu đã được xác nhận. Gọi 0927 770 770 để được khảo sát hiện trạng và nhận kế hoạch theo từng khu.
Nguyễn Cao Cường
CEO. Nguyễn Cao Cường là thành viên sáng lập của Công Ty Cổ Phần Thương Mại Dịch Vụ NANO VINA. Có kinh nghiệm hơn 9 năm trong ngành vệ sinh công nghiệp.