Kho hàng là nơi người làm vệ sinh phải chia không gian với xe nâng, kệ cao nhiều tầng và hàng hóa đang xuất nhập. Vì vậy, an toàn khi vệ sinh kho không chỉ là phát găng tay và khẩu trang, mà là cách tổ chức vùng làm việc, lịch xe nâng và thiết bị trên cao trước khi bắt đầu ca. Một sơ suất nhỏ như đứng trên pallet để lau beam có thể gây tai nạn nghiêm trọng.
Bài viết đi qua sáu rủi ro đặc thù của kho, biện pháp kiểm soát cho từng rủi ro và cách phân vai giữa chủ kho với đơn vị vệ sinh. Nội dung áp dụng cho cả việc dọn định kỳ lẫn các đợt tổng vệ sinh nhà kho, khi khối lượng việc trên cao và số người trong kho cùng lúc tăng lên.
Vì sao an toàn khi vệ sinh kho cần kế hoạch riêng?
Trong văn phòng, người làm vệ sinh chủ yếu gặp sàn trơn và hóa chất. Trong kho, rủi ro đến từ xe đang chạy, vật nặng ở độ cao và áp lực xuất hàng, trong khi đội vệ sinh thường làm xen kẽ với tổ xe nâng và tổ soạn hàng.
Vì vậy, an toàn khi vệ sinh kho phụ thuộc vào phối hợp nhiều hơn kỹ năng từng người. Kế hoạch an toàn cần được hai bên thống nhất từ buổi khảo sát.
Sáu rủi ro ảnh hưởng an toàn khi vệ sinh kho và cách kiểm soát
Bảng dưới liệt kê các rủi ro đặc thù của kho, tình huống dễ xảy ra và biện pháp kiểm soát chính. Mỗi dòng nên có một người chịu trách nhiệm cụ thể trong kế hoạch thi công.
Rủi ro
Tình huống dễ xảy ra
Biện pháp kiểm soát chính
Xe nâng và người đi chung lối
Người quét lối lọt vào điểm mù khi xe lùi
Rào vùng đang làm, quy ước tín hiệu, khóa lối xe theo khung giờ
Làm việc trên cao ở kệ
Leo kệ, đứng trên càng xe nâng hoặc pallet để lau beam
Thiết bị nâng người đúng loại, dây an toàn, người cảnh giới
Hàng rơi từ kệ
Hàng xếp lỏng ở tầng trên rơi khi lau
Kiểm tra tầng trên trước, vùng cấm bên dưới, mũ bảo hộ
Sàn ướt trơn
Lau ướt lối xe khi xe vẫn qua lại
Làm theo dải, biển báo sàn ướt, hút khô trước khi trả lối
Hóa chất tẩy rửa gần hàng hóa
Phun tẩy dầu sát hàng chưa che
Che phủ hàng, chọn hóa chất theo phiếu an toàn, pha đúng tỷ lệ
Bụi
Thổi bụi kệ, bụi bay sang khu soạn hàng
Hút bụi thay vì thổi, khẩu trang lọc bụi, làm ngoài giờ soạn hàng
Các mục dưới đây đi sâu vào những biện pháp quyết định an toàn khi vệ sinh kho. Kho lạnh có thêm rủi ro riêng, được nói ngắn ở phần sau.
Giám sát ranh giới vệ sinh tại điểm giao tuyến xe nâng
Vệ sinh kho có xe nâng hoạt động: phân luồng và quy ước tín hiệu
Nguyên tắc đơn giản nhất là người và xe nâng không làm việc trong cùng một đoạn lối tại cùng một thời điểm. Khi kho không thể dừng xe, đội vệ sinh làm theo từng dãy đã được khóa, còn xe nâng chuyển sang lối khác.
Rào vùng đang làm: dùng cọc và dây rào, rào di động hoặc băng cảnh báo chặn hai đầu đoạn lối; biển báo đặt cách vùng làm đủ xa để tài xế kịp dừng.
Quy ước tín hiệu: thống nhất với tổ xe nâng một cách báo hiệu duy nhất, ví dụ bộ đàm theo kênh riêng hoặc người cảnh giới cầm cờ. Tài xế dừng xe hẳn khi thấy người trong vùng, người không đi phía sau xe đang lùi.
Khung giờ: lối chính nên làm vào giờ xuất nhập thấp hoặc ca đêm, theo lịch kho chốt.
An toàn khi vệ sinh kho có xe nâng phụ thuộc vào việc tài xế biết trước lịch. Sơ đồ vùng làm theo giờ nên được gửi trưởng ca kho và dán tại khu tập trung tài xế.
Làm việc trên cao ở kệ: đúng thiết bị, đúng dây an toàn
Lau beam, quét xà gồ, lau máng đèn là các việc có rủi ro té ngã cao nhất, nên quyết định phần lớn mức an toàn khi vệ sinh kho. Thiết bị phải là loại được thiết kế để nâng người, như xe nâng người, giàn giáo di động có khóa bánh và lan can, thang có chân chống trượt cho độ cao thấp.
Không đứng trên càng xe nâng hoặc trên pallet đặt trên càng xe nâng. Việc này phải được cấm rõ trong buổi họp đầu ca.
Không leo kệ: thanh giằng và beam không được thiết kế để chịu người.
Dây an toàn: người trên giỏ xe nâng người phải mang dây toàn thân và móc vào điểm neo của thiết bị theo hướng dẫn nhà sản xuất.
Vùng cấm bên dưới: khoanh vùng dưới khu làm trên cao, có người cảnh giới.
Với nguyên tắc phòng chống té ngã và cách chọn thiết bị, có thể tham khảo hướng dẫn phòng ngừa té ngã của OSHA. Trước khi lau một dãy kệ, giám sát kiểm tra hàng ở các tầng trên: kiện xếp lệch, màng co rách hoặc thùng nhô ra mép kệ phải được kho xử lý trước để tránh hàng rơi.
Khu kho logistics được phân vùng trước khi tổng vệ sinh
Sàn ướt, hóa chất và bụi trong quá trình làm
Ba rủi ro này ít gây chú ý hơn xe nâng nhưng xuất hiện ở hầu hết các ca. Kiểm soát chúng là phần không thể thiếu của an toàn khi vệ sinh kho.
Sàn ướt: chà sàn theo từng dải, đặt biển báo sàn ướt ở hai đầu, hút khô ngay sau khi chà. Lối chỉ được trả cho xe nâng khi sàn đã khô hẳn, vì bánh xe đặc trượt trên sàn ướt rất khó kiểm soát.
Hóa chất gần hàng hóa: đọc phiếu dữ liệu an toàn của từng loại hóa chất, pha đúng tỷ lệ, không phun dạng sương gần hàng thực phẩm hoặc bao bì hở. Hàng sát vùng làm được che bạt hoặc dời đi theo hướng dẫn của thủ kho.
Bụi: ưu tiên hút bụi công nghiệp thay vì thổi khí nén; người làm mang khẩu trang lọc bụi phù hợp. Việc phát sinh nhiều bụi nên sắp ngoài giờ soạn hàng.
Kho lạnh: thêm rủi ro nhiệt độ và sàn đóng băng
Với kho lạnh, an toàn khi vệ sinh kho còn gồm kiểm soát nhiệt độ thấp, sàn đóng băng và nguy cơ kẹt trong buồng. Cần giới hạn thời gian làm liên tục, mặc đồ giữ nhiệt, kiểm tra nút mở cửa bên trong và làm theo nhóm. Quy trình xả đá, làm sạch và lưu ý riêng được trình bày trong bài vệ sinh kho lạnh.
PPE, họp đầu ca và người giám sát an toàn khi vệ sinh kho
Bảo hộ cá nhân là lớp bảo vệ cuối cùng, chỉ có tác dụng khi các biện pháp tổ chức đã có. Bộ PPE cơ bản cho an toàn lao động vệ sinh kho xưởng gồm các món sau.
Giày bảo hộ chống trượt, mũi thép; áo phản quang; mũ bảo hộ khi làm dưới kệ cao.
Găng tay phù hợp loại hóa chất, kính bảo hộ khi pha và phun hóa chất.
Khẩu trang lọc bụi cho việc quét trần, xà gồ; dây an toàn toàn thân cho việc trên cao.
Mỗi ca bắt đầu bằng buổi họp an toàn ngắn khoảng 10–15 phút tại hiện trường. Nội dung gồm vùng làm trong ca, lối nào đang khóa, quy ước tín hiệu với xe nâng, ai làm trên cao, ai cảnh giới và những việc bị cấm.
Giám sát của đơn vị vệ sinh có mặt suốt ca, không kiêm làm việc trên cao. Người này có quyền dừng việc khi xe nâng vào vùng đã rào hoặc hàng tầng trên bị xô lệch.
Kiểm tra sàn và chân kệ trước khi mở lại ô kho
Phân vai giữa chủ kho và đơn vị vệ sinh
Nhiều sự cố xảy ra vì mỗi bên nghĩ bên kia đã lo. Bảng phân vai dưới đây nên được ghi vào hợp đồng hoặc kế hoạch thi công, để an toàn khi vệ sinh kho có người chịu trách nhiệm rõ ở từng đầu việc.
Đầu việc
Chủ kho
Đơn vị vệ sinh
Giấy phép làm việc
Cấp giấy phép cho việc trên cao, việc gần máy, khu hạn chế
Đăng ký trước, làm đúng phạm vi giấy phép
Ngắt điện, khóa thiết bị
Ngắt nguồn, khóa và treo thẻ băng tải, cửa cuốn, dock leveler
Chỉ làm sau khi được xác nhận; không tự đóng cắt điện
Thiết bị nâng người
Thống nhất bên cấp thiết bị và ghi trong hợp đồng
Chỉ để người đủ điều kiện vận hành sử dụng
Điều phối xe nâng
Khóa lối, báo lịch cho tài xế, cử đầu mối liên lạc
Rào vùng, đặt biển, cử người cảnh giới
Hàng hóa
Dời hoặc gia cố hàng xếp lỏng, quyết định che phủ
Không tự di chuyển hàng khi chưa được hướng dẫn
PPE
Phổ biến quy định an toàn riêng của kho
Cấp đủ PPE cho người của mình, kiểm tra đầu ca
Ranh giới phạm vi cũng cần ghi rõ: Nano Clean làm sạch mặt ngoài thiết bị, không can thiệp bên trong máy hay tủ điện. Đội vệ sinh không vào không gian hạn chế khi chưa có giấy phép làm việc và quy trình an toàn của chủ đầu tư.
Nano Clean tổ chức an toàn khi vệ sinh kho như thế nào?
Nano Clean vận hành theo ISO 9001, với quy trình tiếp nhận, khảo sát, lập kế hoạch và báo giá, thực hiện có giám sát, nghiệm thu và khắc phục. Kế hoạch an toàn khi vệ sinh kho được lập từ bước khảo sát, gồm sơ đồ vùng làm theo giờ, việc trên cao và bảng phân vai. Khi nghiệm thu, hai bên dùng checklist tổng vệ sinh kho để kiểm từng ô.
Khu vực phục vụ gồm TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Long An và các khu công nghiệp lân cận. Mỗi đợt được báo giá chính xác sau khảo sát.
Một kế hoạch an toàn khi vệ sinh kho rõ vùng, rõ người và rõ thiết bị giúp đợt làm sạch kết thúc đúng hạn mà kho vẫn vận hành. Gọi 0927 770 770 để Nano Clean khảo sát kho và đề xuất phương án an toàn khi vệ sinh kho phù hợp với lịch xuất nhập của bạn.
Nguyễn Cao Cường
CEO. Nguyễn Cao Cường là thành viên sáng lập của Công Ty Cổ Phần Thương Mại Dịch Vụ NANO VINA. Có kinh nghiệm hơn 9 năm trong ngành vệ sinh công nghiệp.